Rzeczpospolita - 3 Czerwca 2005

Akcyzowa odpowiedzialność zbiorowa

Znowu odpowiedzialnością za koniunkturalne planowanie budżetu minister próbuje obciążyć podatnika.

Fiskalne decyzje urzędnicze mogłyby wskazywać, że Polacy planują swoje budżety bez trudnych wyborów. Cóż zatem dla nich znaczy zwiększenie z dnia na dzień o 500 proc. opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, o 440 proc. akcyzy na olej opałowy czy nałożenie 70 groszy akcyzy na kilogram gazu płynnego na cele grzewcze?

Zgodnie z przepisami art. 9 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym "minister właściwy do spraw finansów publicznych przedstawia wraz z założeniami do ustawy budżetowej wysokość planowanych stawek akcyzy na wyroby akcyzowane na dany rok budżetowy". Oznacza to, że zapewne stawki te zostały uchwalone w ramach ustawy budżetowej na 2005 r., a więc zgodnie z zasadą generalną nałożone w drodze ustawy.

Jeśli założenia do ustawy budżetowej nie zawierały jednoznacznie określonych zmian w ciągu roku stawek akcyzy na olej opałowy i gaz płynny - to nie ma podstaw prawnych do ich nakładania.

Jeśli jednak takie zmiany minister finansów przedłożył w ramach planowanych przychodów budżetu - można mówić tylko o skrajnej nieodpowiedzialności członków parlamentu, którzy dopuścili do naruszenia podstawowej zasady państwa prawa: pewności prawa podatkowego i wynikających z jego przepisów obciążeń. Oznaczałoby to bezwzględną konieczność upubliczniania wprowadzanych ustawą budżetową obciążeń fiskalnych.

W poszukiwaniu dalszych uprawnień do zmian obciążeń fiskalnych w drodze rozporządzeń ministrów, wskazać należy przepisy art. 65 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym. Na ich podstawie minister do spraw finansów publicznych upoważniony jest jedynie do obniżania stawek akcyzy na m.in. oleje opałowe.

Ustawodawca przesądził równocześnie w art. 24 ust. 1, że zwalnia od akcyzy m.in. towary przeznaczone do użycia jako paliwa silnikowe inne niż paliwa silnikowe lub oleje opałowe wymienione w poz. 5 załącznika nr 1 do ustawy, gdy są zużywane do innych celów niż napędowe, opałowe lub jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych.

W ust. 2 tego artykułu przesądził, że minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki, jakie muszą spełnić podmioty, by móc stosować zwolnienie.

Minister finansów, powołując się na ten przepis oraz konieczność uniknięcia wielokrotnego opodatkowania wyrobów akcyzowych, o której mowa w art. 25 ust. 5 § 15 ust. 1 rozporządzenia z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, zwolnił "(...) od akcyzy gaz płynny propan-butan, mieszaniny propanu-butanu, gdy są zużywane do innych celów niż do napędu pojazdów samochodowych". Okazuje się zatem, że w odniesieniu do gazu płynnego, podstawą zwolnienia była "konieczność uniknięcia wielokrotnego opodatkowania wyrobów akcyzowych".

Tymczasem dowiadujemy się z mediów, że zwolnienie od akcyzy uchyla się w ramach walki z przestępczością polegającą na wykorzystywaniu jako paliwo silnikowe w pojazdach samochodowych gazu płynnego przeznaczonego na opał.

Wypada zatem zadać panu ministrowi co najmniej trzy pytania. Po pierwsze - czyżby zmieniły się ostatnio przepisy i ustąpiły przyczyny zwolnienia z akcyzy gazu płynnego, na które się powoływał w cytowanym rozporządzeniu?

Po drugie - czy podwyższenie ustalonej wcześniej dla oleju opałowego stawki akcyzy oraz zmiana stawki akcyzy dla gazu płynnego dotychczas zerowej można uznać za dopuszczalne wobec przepisów art. 65 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym, uprawniającym tylko do obniżania stawek akcyzy?

A po trzecie - czyżby w Polsce zmieniła się logika prawa karnego i na tej podstawie pan minister wprowadzał odpowiedzialność zbiorową obywateli za tych, którzy używają towarów niezgodnie z oczekiwanym przez państwo przeznaczeniem?

Można by to wszystko zrozumieć, gdyby równocześnie wprowadzono niepodszyte łaską działania osłonowe, lecz bezwzględne zwroty akcyzy lub jej różnic użytkownikom oleju opałowego i gazu płynnego do celów opałowych.

Wiesław Rozmysłowicz, doradca podatkowy


 

Wessly Sp. z o.o., ul. Irysowa 24A, 02-660 Warszawa | tel. 22 826 32 78, 22 826 96 12 | fax 22 826 91 65 | e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.